Gotha ve Erfurt Programlarının Eleştirisi

Karl Marx'ın Kritik des Gothaer Programms - Randglossen zum Programm der deutschen Arbeiterpartei (1875[1891]) (Werke, Dietz Verlag, Berlin 1978, c. 19, s. 11-32) ve Friedrich Engels'in Zur Kritik des sozialdemokratischen Programmentwurfs 1891 (1891 [1901]) (Werke, Dietz Verlag, Berlin 1990, c. 22, s. 225-240) başlıklı metinleri, Marx ve Engels'in konuyla ilgili yazışmaları ve Lenin'in elyazması defterlerinden bölümler eklenerek oluşturulan derleme Fransızcası (Marx-Engels, Critique des programmes de Gotha et d'Erfurt, Editions Sociales, Paris 1966) temel alınarak Barışta Erdost tarafından dilimize çevrildi ve Critique du programme du parti ouvrier allemand - Programme de Gotha (Karl Marx, Oeuvres I, Gallimard, Paris 1977, s. 1409-1434) ve Critique of the Gotha Programme - Marginal Notes on the Programme of the German Workers' Party (Karl Marx, The First International and After, Penguin, LOndon 1981, s. 339-359) ile karşılaştırıldıktan sonra Gotha ve Erfurt Programlarının Eleştirisi adı ile Sol Yayınları tarafından Ağustos 2002 (Birinci Baskı: Kasım 1969; İkinci Baskı: Mayıs 1976; Üçüncü Baskı: Ekim 1989) tarihinde Ankara'da Şahin Matbaası'nda bastırıldı. Komünist toplumun daha yüksek bir aşamasında, bireylerin işbölümüne köleleştirici bağımlılıkları ve bu arada zihinsel emek ile bedensel emek arasındaki karşıtlık sona erdiği zaman; emek artık yalnızca bir geçim aracı değil, ama kendisi yaşamsal gereksinim olduğu zaman; bireylerin çokyönlü gelişmeleri üretken güçlerini de artırdığı ve kooperatif zenginliğin bütün kaynakları gürül gürül fışkırdığı zaman - ancak o zaman, burjuva hukukunun dar ufukları tümüyle aşılabilir ve toplum bayraklarının üstüne şunu yazabilir: "Herkesten yeteneğine göre, herkese gereksinimine göre!" (Gotha Programının Eleştirisi, s. 30)